[Ben Kemal]

AŞKAN DEDE TÜRBESİ
Konya’nın tarihi ve manevi yapılarından biri olan Aşkan Dede Türbesi, Meram ilçesinde, Meram Yeni Yol civarında, eski SSK hastanesi yakınlarında bulunmaktadır. Türbe, tek bir mezardan oluşmaktadır ve etrafında başka bir mezar bulunmamaktadır. Yüzyıllardır Konya halkının manevi değerlerinden biri olan bu türbe, ismini aldığı Aşkan Dede’nin kim olduğu ve hangi dönemde yaşadığına dair kesin bilgiler olmamakla birlikte, bölge halkı tarafından anlatılan rivayetler ve tarihi kaynaklara dayandırılan bazı bilgilerle günümüze kadar ulaşmıştır.
Aşkan Dede Kimdir?
Aşkan Dede’nin yaşamı ve kimliği hakkında kesin kayıtlar bulunmamakla birlikte, mahalle sakinlerinin anlatımlarına göre keramet sahibi, ergin ve olgun bir zat olduğu söylenmektedir. İsminin kaynağı ise Arapça kökenli “âşık” kelimesinin çoğulu olan “Aşkan” kelimesidir. Telaffuzu “Âşkân” olarak bilinmektedir. Türbenin bulunduğu bölge de Aşkan Dede’nin adıyla anılmış ve zamanla bu isim mahalleye de verilmiştir. Mahallenin adını aldığı Aşkan Camii, türbenin hemen batısında, Orta Irmak’ın kenarında yer almaktadır. Bu da bölgenin tarihsel ve manevi açıdan önemini arttırmaktadır.
Aşkan Yolu ve Mevlâna’nın Bağlantısı
Bir başka rivayete göre, Selçuklu döneminde Konya’yı Meram’a bağlayan yolların en önemlilerinden biri Aşkan Yolu olarak bilinmekteydi. Rivayete göre Mevlâna Celâleddîn-i Rûmî ve ona gönül veren âşıklar, Meram’a giderken bu yolu kullanırdı. Bu yüzden semtin adı zamanla “Âşkân” olarak anılmaya başlanmış ve daha sonra “Hıyaban-ı Âşkân” adıyla ünlenmiştir. Bu yolun, Mevlâna ve dostlarının manevi sohbetler gerçekleştirdiği, aşk ve tasavvuf üzerine derin düşüncelerle yürüdükleri bir güzergâh olduğu kabul edilir.
Hankâh-ı Âşkân: Âşıklar Hanı
Bazı kaynaklar ve anlatımlara göre, geçmişte Aşkan Dede’nin bulunduğu yerde “Âşıklar Hanı” olarak bilinen bir yapı, yani “Hankâh-ı Âşkân” bulunmaktaydı. Tasavvuf ehlinin, dervişlerin ve aşk yolcularının konakladığı, sohbet ettiği bir mekân olduğu rivayet edilmektedir. Günümüzde bu hana dair herhangi bir kalıntı bulunmamakla birlikte, bölgenin geçmişte bir manevi merkez olduğu düşünülmektedir.
Aşkan Dede Türbesi’nin Günümüzdeki Durumu
Günümüzde Aşkan Dede Türbesi, sadece bir mezardan oluşmaktadır ve çevresinde başka bir mezar bulunmamaktadır. Türbe, çevresine yapılan düzenlemelerle korunmuş olup, ziyaretçiler tarafından manevi bir durak olarak ziyaret edilmektedir. Özellikle çevre halkı tarafından sıkça ziyaret edilen türbe, duaların edildiği ve geçmişten günümüze manevi bir bağın korunduğu önemli bir noktadır.
Sonuç
Konya’nın tarihi ve manevi miraslarından biri olan Aşkan Dede Türbesi, geçmişten günümüze birçok rivayet ve anlatımla taşınmış, halkın gönlünde önemli bir yer edinmiştir. Mevlâna ve dostlarının kullandığı Aşkan Yolu ile bağlantılı olması, türbeye olan ilgiyi daha da artırmaktadır. Günümüzde tek bir mezar olarak korunmaya devam eden Aşkan Dede Türbesi, manevi atmosferiyle ziyaretçilerini ağırlamaktadır. Tarih ve kültür meraklıları için Konya’da keşfedilmesi gereken önemli bir durak olma özelliğini taşımaktadır.